...senim artady
Qatań qadaǵalaý qajet
Qazirgi naryqtyq zamanda kásipker de, jeke adamdar da nesıe almaı turmaıdy. Al, bizdegi ekinshi deńgeıli bankter beretin nesıeniń paıyzdyq mólsherlemesi óte joǵary. Ony tóleý kásipkerlerge de, qarapaıym turǵyndarǵa da tym aýyr. Jalpy, naryqtyq ekonomıkada ulttyq valıýtanyń turaqtylyǵy men eldiń qarjy júıesiniń ıkemdiligi halyqtyń jaǵdaıyna qatty áser etedi.
Sol sebepti Prezıdent N.Nazarbaev óziniń bıylǵy Joldaýynyń altynshy baǵytynda qarjy sektoryn «qaıta jańǵyrtý» máselesine toqtaldy. Prezıdent banktik portfelderdi «nashar» nesıeden aryltý isin aıaqtaýdy mańyzdy dep esepteıdi. Ol úshin bank ıeleri shyǵyndaryn moıyndaı otyryp, ekonomıkalyq jaýapkershilik alýǵa tıis, al aksıonerlerdiń úlestes kompanııalar men jeke adamdardyń paıdasy úshin bankterden qarjy shyǵarýy aýyr qylmys bolyp sanalý kerek. Elbasy Ulttyq bankke mundaı isterge nemquraıly qaramaý kerektigin eskertip, ol qarjy ınstıtýttarynyń qyzmetin qadaǵalaý qatań, ýaqtyly ári nátıjeli bolýy tıistigin atap ótti. Demek, bul Joldaý elimizdiń Ulttyq bankine zor jaýapkershilik júktep otyr.
Kamalbek BERKIMBAEV,
Q.A.Iаsaýı atyndaǵy HQTÝ Kentaý ınstıtýtynyń dırektory
...oı qozǵaıdy
Qala aty ózgerse deımiz
Egemendik alǵan soń keıbir qalalar burynǵy tarıhı attaryna kóshti, ne bolmasa zamanymyzǵa saı jańa attar berildi. Mundaı ózgerister áli bola beretinine senemin, ol úshin biraz ýaqyt kerek.
Al meniń týyp-ósken qalama kelsek – «Qaraǵandy» dep atalǵan sebebi, sol jerler «qaraǵan» ósimdigi jaıyla ósken ólke ekendiginen, salynǵan kishkene jumysker aýylynyń atyna sebep bolǵan. Kómir óndirisi damı kele úlken kenshi qalasy Qaraǵandy bolyp tarıhymyzǵa endi. Odan beri ǵasyrlar ótti, burynǵy kishkentaı kómir qalasy kóp óndiristerdiń ortalyǵy, qanatyn jaıyp úlken oblystyń ortalyǵyna aınaldy. Oblys kólemi boıynsha eń úlken, búkil Saryarqanyń ortalyǵy deýge bolady. Bizdiń ańyzǵa aınalǵan: Táttimbet, Mádı, Qasym, Áset, Kúlásh, batystaǵy babamyz Qurmanǵazy – Saryarqa dep beker aıtpasa kerek. «Elý jylda – el jańa» dep danyshpan halqymyz aıtty emes pe, soǵan dálel retinde «Qaraǵandy» atyn «Saryarqa» qalasy jáne oblysymyzdy dál solaı atasa durys bolar edi. Qalanyń aty Sary Arqa dep eki sózden quralsa ol grammatıkalyq qatelik emes. Sebebi «Arqa» degen sóz uly jerdiń aty jáne munda týyp-ósip, kindik qany tamǵan eldiń, bul dúnıeden ótken Qazybek bı sııaqty babalarymyzdyń kishi otany.
Turaǵul TÝSKEEV,
zeınetker
Qaraǵandy
...áserimen bólisedi
Týǵan elge taǵzym
Biz, Saryaǵash aýdanynyń №4 mamandandyrylǵan mektep-ınternatynyń oqýshylary «Týǵan elge taǵzym» jobasy boıynsha Shymkent qalasyna saıahat jasadyq. Tanymdyq-patrıottyq baǵyttaǵy saıahatymyz Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» atty maqalasyn basshylyqqa aldy.
Aldymen at basyn tiregen Shymkenttiń shyraıyna shyraı qosylypty. Jańaryp, jasaryp qulpyryp ketipti. Saparymyz hakim Abaı murajaıymen jalǵasty. Tarıhı estelikter men ótken ǵasyrlar murasyn saqtaıtyn oryndardyń ómirimizde alatyn mańyzy aıryqsha. Qundy kitaptar, jádigerler, buıymdar, túrli sýretter men músinder arqyly bir sát uly baba ómir súrgen zamanda júrgendeı boldyq.
Qazaq ádebıetiniń klassıgi murajaıynan alǵan keremet áserimiz tarqamaı jatyp, Saıası qýǵyn-súrgin qurbandary mýzeıine qaraı jaıaý jol tarttyq. Bul murajaı syrtqy kelbetimen, «Repressııa» skýlptýralyq kompozısııasymen kimdi bolsa da tańǵaldyratyny anyq.
Týǵan elińdi jan-tánińmen súıýge tárbıeleıtin osyndaı murajaılardan soń, Jumat Shanın atyndaǵy oblystyq qazaq drama teatryna bardyq. Tekti óner ordasy kóbimizge tańsyq-ty.
Bastysy, bul sapar mektepten tys mekemelerde sabaq júrgizý arqyly bizdiń bilimimiz ben dúnıetanymymyzdy, otanshyldyq sezimimizdi arttyrýdy kózdegen bolatyn. Bizdi shabyttandyrýmen birge, úlken oı da saldy. Ustazdarymyzǵa alǵysymyzdy jaýdyrdyq.
Janna SERIK,
Saryaǵash aýdanynyń №4 mamandandyrylǵan mektep-ınternatynyń oqýshysy
...alǵys aıtady
Qarttar shıpajaıda tegin em aldy
Shemonaıha aýdanyndaǵy «Ýba» shıpajaıy Kendi Altaıdyń qarttaryn qamqorlyqqa aldy. Shıpajaı bir mezette 200 adamdy qabyldaýǵa qaýqarly. Keshendi em-domdy UOS ardagerleri, tyl eńbekkerleri men Chernobyl AES apat saldaryn joıýshylar, zeınetkerler men kópbalaly analar alady. Ardagerlermen kezdesken oblys ákimi olarǵa belsendi ómirlik ustanymdary úshin alǵysyn bildirdi.
«Qazaqstannyń, bizdiń óńirdiń damýy úshin etken eńbekterińiz eren, biz ony joǵary baǵalaımyz. Shyn júrekten ardagerlerimiz ben zeınetkerlerimiz emdeý, saýyqtyrýǵa baǵyttalǵan tamasha oryndarda densaýlyqtaryn jaqsartyp, demalǵandaryn qalaımyn. Osyndaı iske ózge de mekemelerdi tarta otyryp, qoldaǵy múmkindikti qoldana otyryp, qyzmet kórsetýshiler qataryn arttyratyn bolamyz», – dedi aımaq basshysy.
Jyl saıyn shıpajaıda 6 myńǵa jýyq zeınetker densaýlyqtaryn saýyqtyrady. Demalýshylar úshin barlyq jaǵdaı jasalǵan. Keshendi emdeý sanatyna – balshyqpen, sýmen emdeý, massajdyń ár túri, fızıologııalyq, tamaq býlaý sııaqty em túrleri kiredi.
Aman BOLSYN
Shyǵys Qazaqstan oblysy
...pikirin bildiredi
Kópsózdiliktiń zamany ótti
Orys tili arqyly álem ádebıetin oqyp júrgen búgingi kópshilik jas oqyrman (olar kóbinde batystyń sentımentaldy prozasy men detektıvterin oqıdy, arasynda Dostoevskıı, Mısıma sekildi ońaı tis batpaıtyn klassıkterdi oqıtyndary da bar) qazaq ádebıetine muryn shúıire qaraıdy. Meniń bilýimshe, onyń eki sebebi bar. Birinshisi, sol klassıkterge jeteǵabyl jazýshylarymyzdy nasıhattaı almaı otyrmyz. Ekinshisi, XX ǵasyrdaǵy qazaq ádebıeti qansha damydy desek te, eki túrli minnen ada bola almady. Onyń biri – kópsózdilik bolsa, biri – qansha ulttyq taqyrypta jazdym dese de báribir keńestik ıdeologııanyń belgileri árbir jerden qylt ete qalyp, kóńilińdi aınytyp jiberetini. Keńestik ádebıet aqyl aıtýdy, qurǵaq moraldi damytyp jiberdi. Qanshama myńdaǵan kitaptar bar, solardyń 90 paıyzy ýaqyt talabyna jaýap bere almaı qaldy.
Endi oılap otyrsam, jazýshynyń baǵasyn beretin oqyrman bolǵan soń, biz de sol oqyrman oqıtyn, shytyrmany mol, avtorlyq pozısııany ekiniń birinde tyqpalaı bermeıtin, oqylymdy shyǵarma jazýǵa tyrysýymyz kerek. Sóıtip qana qazaq tilin, qazaq tildi oqyrmandy saqtaı alady ekenbiz. Kópirgen áńgimeniń zamany baıaǵyda ótken sekildi.
Esbol NURAHMET
Almaty